मधेश क्षेत्र नेपालको कृषिको मुख्य आधार हो। तर, यस वर्ष महोत्तरीमा रोपाइँ मात्र ४७ प्रतिशत मात्रै सम्पन्न भएको छ, जसले कृषक र स्थानीय प्रशासनमा ठूलो चिन्ता सिर्जना गरेको छ। धान उत्पादनमा यति ठूलो गिरावट हुनु खाद्य सुरक्षाका लागि पनि चुनौती हो।
यस अवस्थाका पछाडि धेरै कारणहरू छन् — असमयको वर्षा, सिंचाइको अभाव, बीउ तथा मलको कमी, साथै कृषिमा आधुनिक प्रविधि र व्यवस्थापनको अभाव। युवा वर्ग शहरीकरणतर्फ आकर्षित हुदा परम्परागत खेतीमा कम जनशक्ति उपलब्ध हुन थालेको छ। यी सबैले मधेशको कृषिमा संकट निम्त्याएको छ।
सरकार र सम्बन्धित निकायहरूले आधुनिक प्रविधि र सुधारिएको व्यवस्थापनलाई प्रवर्द्धन गर्दै सिंचाइ, बीउ, मलको सहज उपलब्धता सुनिश्चित गर्नु आवश्यक छ। साथै, कृषकलाई तालिम र सहजीकरण उपलब्ध गराउनुपर्ने छ ताकि उनीहरू नयाँ प्रविधि अपनाउन सकून् र उत्पादनमा वृद्धि होस्।
मधेश र विशेष गरी महोत्तरीको कृषि क्षेत्र पुनः समृद्ध बनाउन सामूहिक प्रयास अनिवार्य छ। कृषकहरूको जीवनस्तर सुधार्न र देशको खाद्य सुरक्षा सुनिश्चित गर्न तत्काल कदम चालिनु आवश्यक छ।
मधेशका किसानहरूका लागि यो चुनौतीपूर्ण समय हो, तर सही पहल र समर्थनबाट यो क्षेत्र पुनः हराभरा र समृद्ध बन्न सक्छ ।
